ارائه راهکار در جهت زیباسازی فضای آموزشی
مقدمه
فضای آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین فضاهای شهری باید مورد توجه قرار گیرد. زیرا اولین محیط خارجی رسمی که مقررات در آن اعمال می گردد مدرسه است و فرزندان ما در آن قرار گرفته و حداقل 5 ساعت از ساعات مفید خود را در آن می گذرانند. بنابراین محیطی آرام، دوست داشتنی و لذت بخش موجب جلب توجه و تمایل دانش آموزان برای حضور در مدارس شده است و باعث رشد روانی سالم فرزندان این مرز و بوم می شود. برای دست یابی به این مهم، شناخت روحیات، آشنایی به نکات آموزشی، خواست دبیران و مسئولین مدارس و همچنین ضوابط و مقررات و بسیاری از نکات ریز ودرشت لازم است. در طراحی مدارس ایران چند نکته جلب توجه می نماید:
1- هویت بخشی و شخصیت بخشی به فضاهای آموزشی؛
2- طراحی های نامناسب محوطه ها و استاندارد نبودن کفپوش آنها با توجه به عملکرد؛
3- مناسب نبودن طراحی های فضای مدرسه برای کودکان معلول جسمی – حرکتی ؛
4- نکاتی مهم در مورد سرویس های بهداشت؛
5- بهبود بخشی به کیفیت طراحی داخلی فضاهای درس و کارگاه . فضای شاداب و دوستداشتنی تاثیر زیادی در شکوفایی استعدادها، خلاقیت، پیشرفت تحصیلی، کارایی، پویایی و زندهدلی دانشآموزان دارد، مدرسه بانشاط- موجب باروری جسم و اندیشه کودکان و دانشآموزان میشود. انسان شاداب، پویا و پرتحرک به زندگی امیدوار است و برای رسیدن به اهداف خود سرسختانه تلاش میکند برعکس انسان افسرده و اندوهگین و بیتحرک، احساس خستگی، درماندگی و ناامیدی میکند و در برابر مشکلات، ناتوان و عاجز است و لازمه تحقق و ایجاد مدارس بانشاط، تغیر نگرش و نگاه نو و جدید اولیا و مربیان مدرسه در خصوص زیباسازی و بهسازی فضای آموزشگاه است چرا که فضای زیبا و شاداب تاثیر زیادی در پیشرفت تحصیلی و روحیه دانشآموزان و معلمان دارد. تجربه نشان داده است که در هر جا اولیا باآگاهی و مشارکت فکری، فرهنگی و مادی خود در مدرسه مشارکت کردهاند روند پیشرفت تحصیلی و فعالیت مدارس از جایگاه بهتر و مطلوبتری برخوردار شده است.
مدیر مدبر با ایجاد فضایی سرشار از صمیمیت موجبات افزایش روحیه گروهی، اعتمادسازی و ایجاد جو عاطفی، دوستانه و شاد را فراهم میآورد. مدیر مدرسه با ایجاد روحیه مشارکتپذیری در دانشآموزان، معلمان و اولیای دانشآموزان در اداره مدرسه میتواند جو عاطفی و شادی ایجاد کند و با ایجاد جو احترام متقابل میان معلمان و دانشآموزان زمینه ارتقای کیفیت آموزشی ثمربخش و احساس رضایتمندی را در مدرسه به وجود میآورد.
راهکارهای تغییر فیزیکی مدارس
۱) رنگآمیزی کلاس درس با توجه به جدول رنگها به تفکیک جنسیت، رنگ سبز، یشمی یا لیمویی برای کلاسهای پسران و صورتی یا بنفشکمرنگ برای کلاسهای دختران (در مقطع ابتدایی) و در مقاطع راهنمایی و متوسط میتوان با توجه به استاندارد، رنگهای دیگر را جایگزین کرد.
۲) رنگآمیزی میز و نیمکتهای کلاس با رنگهای شاد و استاندارد
۳) نصب اسامی و تصاویر دانشآموزان روی در کلاس برای ایجاد احساس تعلق و دلبستگی به کلاس
۴) نصب ساعت دیواری و پردههای مناسب با رنگهای شاد
۵) قرار دادن و چیدن میز و نیمکتها برای فعالیت گروهی و هنری در کلاس
۶) مجهز کردن کلاسها به تلویزیون همراه با ویدیو یا رایانه در حدامکان
۷) قرار دادن کتابخانه باز در سالنها برای استفاده دانشآموزان در زنگهای تفریح، اوقات فراغت، فوق برنامه
۸) قرار دادن میز یا کمد مجلات و نشریات ویژه دانشآموزان
۹) نصب زنگ ملایم و آرامبخش در مدرسه
۱۰) استفاده از وسایل مطبوع سرمایشی و گرمایشی
راهکارهای شاداب سازی مدارس
بیشک فضای شاداب و دوستداشتنی تاثیر زیادی در شکوفایی استعدادها، خلاقیت، پیشرفت تحصیلی، کارایی، پویایی و زندهدلی دانشآموزان دارد، مدرسه بانشاط- موجب باروری جسم و اندیشه کودکان و دانشآموزان میشود. انسان شاداب، پویا و پرتحرک به زندگی امیدوار است و برای رسیدن به اهداف خود سرسختانه تلاش میکند برعکس انسان افسرده و اندوهگین و بیتحرک، احساس خستگی، درماندگی و ناامیدی میکند و در برابر مشکلات، ناتوان و عاجز است و لازمه تحقق و ایجاد مدارس بانشاط، تغیر نگرش و نگاه نو و جدید اولیا و مربیان مدرسه در خصوص زیباسازی و بهسازی فضای آموزشگاه است چرا که فضای زیبا و شاداب تاثیر زیادی در پیشرفت تحصیلی و روحیه دانشآموزان و معلمان دارد. تجربه نشان داده است که در هر جا اولیا باآگاهی و مشارکت فکری، فرهنگی و مادی خود در مدرسه مشارکت کردهاند روند پیشرفت تحصیلی و فعالیت مدارس از جایگاه بهتر و مطلوبتری برخوردار شده است. مدیر مدبر با ایجاد فضایی سرشار از صمیمیت موجبات افزایش روحیه گروهی، اعتمادسازی و ایجاد جو عاطفی، دوستانه و شاد را فراهم میآورد.
مدیر مدرسه با ایجاد روحیه مشارکتپذیری در دانشآموزان، معلمان و اولیای دانشآموزان در اداره مدرسه میتواند جو عاطفی و شادی ایجاد کند و با ایجاد جو احترام متقابل میان معلمان و دانشآموزان زمینه ارتقای کیفیت آموزشی ثمربخش و احساس رضایتمندی را در مدرسه به وجود میآورد.
راهکارهای تغییر فیزیکی مدارس
۱) رنگآمیزی کلاس درس با توجه به جدول رنگها به تفکیک جنسیت، رنگ سبز، یشمی یا لیمویی برای کلاسهای پسران و صورتی یا بنفشکمرنگ برای کلاسهای دختران (در مقطع ابتدایی) و در مقاطع راهنمایی و متوسط میتوان با توجه به استاندارد، رنگهای دیگر را جایگزین کرد.
۲) رنگآمیزی میز و نیمکتهای کلاس با رنگهای شاد و استاندارد
۳) نصب اسامی و تصاویر دانشآموزان روی در کلاس برای ایجاد احساس تعلق و دلبستگی به کلاس
۴) نصب ساعت دیواری و پردههای مناسب با رنگهای شاد
۵) قرار دادن و چیدن میز و نیمکتها برای فعالیت گروهی و هنری در کلاس
۶) مجهز کردن کلاسها به تلویزیون همراه با ویدیو یا رایانه در حدامکان
۷) قرار دادن کتابخانه باز در سالنها برای استفاده دانشآموزان در زنگهای تفریح، اوقات فراغت، فوق برنامه
۸) قرار دادن میز یا کمد مجلات و نشریات ویژه دانشآموزان
۹) نصب زنگ ملایم و آرامبخش در مدرسه
۱۰) استفاده از وسایل مطبوع سرمایشی و گرمایشی
درب ورودی
اولین برخورد دانشآموز با فضای فیزیکی مدرسه در هنگام ورود و نیز آخرین برخورد او زمان خروج از مدرسه، در محل درب ورودی اتفاق میافتد. لذا چگونگی طراحی و اجرای آن در حالات روحی دانشآموز تاثیر میگذارد. درب زیبا را با رنگ مناسب، گرم و شاد به همراه سر در جذاب دانشآموز را به داخل مدرسه فرا میخواند.
راهروها و دیوارها
فضای فیزیکی کلاسها و راهروها و دیوارها میتواند حاصل پیام برای دانشآموزان بوده و روح و روان آنان را تحت تاثیر قرار میدهد. تنها کلاس مرکز یادگیری نیست بلکه راهروها نیز میتوانند موجبات آموزش و یادگیری را فراهم آورند.
محوطهسازی
حیاط مدرسه به عنوان بخشی از فضای فیزیکی مدرسه نقش قابل توجهی در فرآیند یادگیری دارد. دانشآموزان پس از یک جلسه فعالیت آموزشی دقایقی را به عنوان زنگ تفریح از کلاس خارج شده و به حیاط میآیند تا رفع خستگی نموده و مجددا به کلاس باز گردند. بنابراین حیاط مدرسه به عنوان مکان استراحت و تفریح باید قابلیت اجرای برنامههای زیر را داشته باشد.
انرژی متراکم کودکان و نوجوانان را به نحو مطلوب تخلیه نماید و آنان را با نشاط به کلاس باز گرداند.
دانشآموزان را از فضای درس ساعت قبل از خارج کرده و برای حضور در ساعت درس بعد آماده سازد.
دانشآموز حیاط مدرسه دوست داشته باشد و با حضور در آنجا تفریح و رفع خستگی نموده و انبساط روحی پیدا کند.
ایجاد مکان مناسب برای تجمع دانشآموزان در حیاط مدرسه و ساخت تریبون و نیز تعبیه سیستم صوتی مناسب بر مطلوبیت موحطه میافزاید.
ساخت و تامین وسایل و تجهیزات ورزشی، تفریحی در مدارس، به ویژه مدارس ابتدایی، نظیر سرسره، الاکلنگ بر جزابیت مدرسه میافزاید.
در حیاط مدرسه و در مکان مناسب با نصب میله پرچم، پرچم جمهوری اسلامی ایران برافراشته شود تا دانشآموزان احترام به نمادهای مقدس مذهبی و ملی را فرا گیرند. کاشت درخت و ایجاد باغچه و گلکاری در محوطه امکان رفع خستگی دانشآموزان فراهم میآورد.
فضای سبز و درختکاری در مدرسه برای شادابی و نشاط دانشآموزان بسیار موثر است. فضای سبز موجب تولید اکسیژن، افزایش رطوبت و در نتیجه فراهم آوردن هوای تازه و محیط خنک میشود. همچنین باعث محافظت محیط در برابر وزش بادهای شدید، گرد و غبار، سر و صدا میشود و گرمای تابشی بر محوطه تا حدود 40 درصد کاهش میدهد.
امروزه آلودگی محیطزیست به صورت یک مشکل جدی در شهرهای بزرگ و صنعتی خودنمایی میکند و سازمانهای مختلف برای حفظ محیطزیست به وجود آمده است که تمام آنها بر ضرورت آموزش کودکان و نوجوانان در این زمینه تاکید دارند.