علاقمند نمودن دانش آموزان به خواندن قرآن با روش های مناسب

چکیده

مهم ترين دغدغه ی برنامه ريزان, مسئولان, مديران, آموزگاران. اوليای دانش آموزان, « ايجاد انس دائمی دانش آموزان با قرآن کريم » می باشد و می توان برای هدف انس دائمی دانش آموزان با قرآن کريم راه کارهای مختلفی را ارائه کرد. آموزش عمومی قرآن که تعیین کننده سطح توانایی و میزان انس و ارتباط عموم افراد جامعه با قرآن کریم است، همیشه و به ویژه در سال های اخیر، مورد توجه همه نهادهای دست اندرکار این امر قرار داشته است. آموزش قرآن را خدای متعال آغاز کرد:«الرحمن علّم القرآن»، رسول خدا به آن همت گماشت:«یتلو علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة»و در سیره جانشینان و پیروان او امتداد و گسترش یافت؛تا آن جا که رسم مسلمانی و شاخص اصلی نظام تعلیم و تربیت در تمدن اسلامی شد.

توصیف وضع موجود

وقوع انقلاب اسلامی و پیروزی آن باب آشنایی مجدد و عمیق تر مردم با قرآن کریم را گشود.صادقانه باید اذعان کرد که با همه اشکالات موجود، باز هم سطح فراگیری قرآن در نظام رسمی و غیر رسمی، با دهه های قبل از انقلاب قابل مقایسه نیست.اما از این واقعیت هم نمی توان گذشت که هیچ یک از علاقه مندان به اسلام و ایران از وضعیت عمومی آشنایی نسل جدید با قرآن راضی نیستند و باید با عزمی خالصانه پای در راه نهاد و با تدبیر مناسب زمینه های جدی آشنایی و انس مردم را با قرآن کریم فراهم آورد.

در این میان، نقش رسانه ها و از جمله صدا و سیما و مطبوعات بسیار اساسی است؛به ویژه نشریات قرآنی که می توانند با پرداختن به ابعاد متفاوت آموزش قرآن، زمینه تحرک جدی در میان عناصر جامعه قرآنی را برای تأمل و استفاده از تجربه ها در مسیر تحول آموزش عمومی قرآن، فراهم آورند.گفتمان علمی، اطلاع رسانی، برجسته ساختن مطالبات منطقی و تلطیف دل ها و اراده ها هر یک راهکاری برای پرداختن به این فریضه الهی است.

روش های مناسب علاقمند سازی

با تلاوت روزانه ي قرآن کريم در نزد دانش آموزان, برای آنان نقش الگويي داشته باشيد.

بيش ترين وقت کلاس را به خواندن قرآن آن هم توسط همه ی دانش آموزان اختصاص دهيد.

دانش آموزان را به تدبر در پيام های قرآنی تشويق کنيد.

از دانش آموزان بخواهيد پيام قرآني و برخي از آيات مشهور را در آيات درس يا مصحف شريف پيدا كنند.

آيه ها ي مشهور را با رنگ (فسفري) در کتاب درسی مشخص كنند

آيات مشهور مانند پيام های قرآنی را حفظ كنند.

آيات درس يا پيام قرآني را مثل نوار با صوت زيبا بخوانند.

جلسه ی آخر هر درس به « انس با قرآن در خانه » اختصاص دارد. نحوه ی انجام هر يک از اين تمرينات را در جلسه ی قبل از آن برای دانش آموزان توضيح دهيد.

از والدين بخواهيد به انجام تمرينات کتاب مخصوصاً جلسه ی انس با قرآن در خانه نظارت کنند و پس از انجام کامل آن توسط دانش آموز در خانه, ضمن ارائه ی اظهار نظر در پايان اين صفحه آن را امضاء نمايند.

ميثاق نامه ي تلاوت روزانه قرآن را که قبلاً تهيه کرده ايد, همه باهم امضا کنيد. و پس از آن در هر جلسه از دانش آموزان بپرسيد که چه کسانی در اين هفته هر روز قرآن خوانده اند ؟ اگر تعدادی نخوانده اند علت را جويا شويد و در رفع آن بکوشيد. مسلماً اگر دانش آموزان اصرار شما را ببينند خود را با نظر شما تطبيق خواهند داد.

قرآن را از منزل به کلاس بياورند و از روی آن بخوانند.

کلمات, آيات و عبارات مشابه را در درس يا کتاب و يا مصحف شريف پيدا و با هم مقايسه كنيد.

همه با هم روزي يک صفحه يا کمتر از آن را در کلاس درس بخوانيد.

از احاديث, اشعار و جملات ادبي مناسب مناسب براي ايجاد انگيزه برای انس روزانه با قرآن استفاده کنيد.

نوار يا سيدي قرائت آيات کتاب درسي را در اختيار دانش آموزان قرار دهيد و آنان را تشويق کنيد در منزل تمرين کنند تا شبيه نوار صوتي بخوانند.

نرم افزار آموزش قرآن را که به تفکيک پايه توليد و نوزيع شده است را برای دانش آموزان تهيه کنيد و آنان را به استفاده از آن تشويق نماييد.

فيلم, نوار يا سيدي قرائت آيات کتاب را با صدای قاريان ممتاز جهان برای بچهها پخش کنيد.

دانش آموزان را تشويق کنيد تا با زمان سنج, سرعت تلاوت خود را در کلاس و منزل افزايش دهند.

بين آنان رقابت ايحاد کنيدتا يك آيه را با يک نفس بخوانند.

بين آنان رقابت ايحاد کنيدتا يك عبارت يا آيه را با صوت زيبا بخوانند.

براي داوري در رقابت هاي کلاسي از دانش آموزان استفاده کنيد.

«مسابقات روخواني قرآن براي دانش اموزان پايه هاي اول تا سوم ابتدايي» و « مسابقات روانخواني قرآن براي دانش آموزان پايه های چهارم و پنجم ابتدايي » به مسابقات قرآنی مدرسه و منطقه اضافه کنيد.

دفترچه اي برای خواندن روزانه ی قرآن کريم تهيه کنيد تا دانش آموزان تلاوت روزانه ی خود را در جداول مربوطه علامت بزنند.

دانش آموزان را تشويق کنيد در بين نماز ظهر و عصر يک صفحه يا کمتر از آن را در نمازخانه ي مدرسه بخوانند.

از هر موقعيت مناسب ضمن اشاره به معارف و آموزه هاي اخلاقی, به آيات قرآن استناد کنيد.

احساس بچهها را درباره ي تلاوت روزانه ی قرآن موضوع انشاء کلاسی يا مسابقه در مدرسه و منطقه قرار دهيد.

در جلسات آموزش خانواده به موضوع اهميت انس روزانه ی دانش آموزان با قرآن تأکيد کنيد.

با پرسش از معنای کلماتی که در فارسی و قرآن مشترک هستند, بچهها را به فهم لغات و ترجمه ي آن و نيز يافتن همخانواده ي لغات عادت دهيد.

داستان هاي کتاب را همراه با پخش قرائت آيات مربوطه برای بچه ها تعريف کنيد.

حالات پيامبر صل الله عليه و آله و سلم, ائمه ی اطهار عليهم السلام و بزرگان ديني درباره ي انس روزانه با قرآن را براي دانش آموزان بيان کنيد. در بخش « قطره اما دريا » ی کتاب های آموزش قرآن پايه های سوم تا پنجم موارد زيبايي ذکر شده است. با مشارکت دانش آموزان آن ها را آموزش دهيد.

داستانهايي درباره ي اهميت و فوايد انس دائمي با قرآن کريم براي دانش آموزان بيان کنيد.

حکايات شيرين, لطيفهها و سرگرميهاي مناسب درباره ی قرآن کريم ارائه دهيد.

در قالب ويژه نامه به ارائه رهنمودهاي لازم براي دانش آموزان و اولياي آنان بپردازيد و دانش آموزانی را که انس روزانه با قرآن دارند را معرفی کنيد.

از قاريان مشهور شهر, منطقه و مدرسه براي مراسم آغازين صبحگاه و ظهرگاه دعوت کنيد.

از دانش آموزان فعال قرآنی مدرسه و منتخبين مسابقات قرآنی تجليل کنيد.

آداب ظاهري و باطني تلاوت قرآن را به تدريج به دانش آموزان آموزش دهيد.

برخي از آثار و اسرار تلاوت قرآن را به زبان کوتاه براي دانش آموزان بيان کنيد.

فضائل تلاوت برخي از سورهها و آيات را به زبان ساده براي آنان شرح دهيد.

عواقب و نتايج سبكشمردن قرآن را گوشزد کنيد.

توجه به تفاوت هاي فردي و استعداد, علاقه و انگيزه ی هريک از دانش آموزان تكاليف خاص تحت عنوان فعاليت های فردی يا گروهی به آنان بدهيد. مانند حفظ, قرائت, داستان گويي, انشاء, شعر و روزنامه ديواری.

به فضاسازي قرآني در مدرسه و كلاس ها اهميت بيش تری بدهيد مانند ديوار نويسي, پارچه نويسي, تراکت و... مدرسه ی قرآن و دارالقرآن هاي شهر را به دانش آموزان معرفي كنيد.

دانش آموزان علاقمند و با استعداد را شناسايي و آنان را به ثبت نام و شرکت در کلاس های تخصصی مدرسه قرآن و دارالقرآن های منطقه تشويق کنيد. هم چنين اين موضوع را با خانواده ی آنان در ميان بگذاريد. قرآن کم علامت را براي دانش آموزان پايه های سوم تا پنجم تهيه و آنان را به خواندن روزانه ي آن تشويق کنيد. به جايگاه قرآن کريم در ساير دروس مانند علوم تجربي، رياضي ، جغرافي، تاريخ و ... و حوزه هاي علمي و تربيتي ( تربيت قرآني ) توجه کنيد. با توجه به علاقه و تواناي خود در موقعيت های مناسب بين موضوعات مختلف درسی و آيات قرآن کريم ارتباط برقرار کنيد. اين کار ضمن ايجاد علاقه ی بيش تر دانش آموزان به قرآن کريم, در ايجاد رويکرد خلقت گرايانه در ساير دروس تاثير بسزايي در تربيت قرآنی دانش آموزان دارد. دارد. جشن شکوفه های قرآن کلاس اولی ها, مراسم شکرانه ی روخوانی کلاس سومی ها و مراسم شکرانه ی روان خوانی کلاس پنجمی هارا با شکوه و با تاکيد بر انس روزانه با قران کريم برگزار کنيد.

از مدير مدرسه بخواهيد تا از کلاس شما بازديد کند و در حضور او دانش آموزانی را که هر روز قرآن می خوانند تشويق کنيد.

مدير مدرسه ضمن تاکيد مکرر در مراسم آغازين مدرسه به انس روزانه ی همه ی دانش آموزان با قرآن کريم در مراسم های گوناگون مدرسه از دانش آموزان مدرسه تقدير نمايد.

نتیجه گیری

بخش های قرآنی کشور باید با تمام توان و البته با حوصله و متانت، در صدد اصلاح روند تربیت نیروی انسانی آموزش قرآن در مدارس باشند.به نظر من، وجود شورای قرآن و مدارس به ریاست وزیر آموزش و پرورش، فرصت مغتنمی است که باید هم وزارت و هم مراکز قرآنی از آن استفاده کنند.البته به صورت کوتاه عرض کنم که حوزه های علمیه هم مسؤولیت عظیمی در این امر دارند که باید به آن واقف شوند و آن را انجام دهند.

آموزش و پرورش برای جبران این نقیصه نظام آموزش عالی باید تدبیری بیندیشد.«معاونت نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش»که مسؤول آموزش و ارتقای توانایی معلمان درس های گوناگون و از جمله قرآن است، باید در این راه پیشقدم باشد.البته در این زمینه آموزش و پرورش باید از توان سایر نهادهای قرآنی مثل«دارالقرآن»، «سازمان تبلیغات اسلامی»و مراکز و تشکل های قرآنی مردمی استفاده کند که در بیش تر استان ها فعال هستند. ضمن این که باید مزیت های ویژه ای برای معلمان در نظر گرفته شود تا رغبت لازم برای شرکت در این آموزش ها داشته باشند.درست است که همه معلمان انگیزه اولیه برای فراگیری قرآن دارند، اما گرفتاری های اقتصادی و کاری این قشر آن قدر زیاد است که به طور عادی فرصت فعلیت یافتن را به این انگیزه نمی دهد.

این را هم باید عرض کنم که کار اصلی آموزش صحیح قرآن و رشد قرآنی دانش آموزان را معلمانی به انجام رسانده اند که خود در محیط تشکل ها و مجامع قرآنی با قرآن آشنا شده اند و یا در دهه شصت در دوره های ویژه تربیت معلم قرآن«دارالقرآن سازمان تبلیغات اسلامی»شرکت کرده اند.

منابع

https://article.tebyan.net

http://bazangansycho.blogfa.com

دسته بندی :